470) قیمت تمام شده آب وبرق دولتی بالاتر از استانداردهای جهانی

چهارشنبه 8 اردیبهشت 1389

قیمت تمام شده آب وبرق دولتی بالاتر از استانداردهای جهانی
اقتصاد > انرژی  - گفت و گو با نعمت حسنی دانشیار دانشگاه صنعت آب و برق و رئیس مرکز مطالعات بحران های طبیعی

هنوز مشخص نیست قیمت تمام شده آب و برق چقدر است .در همین راستا نیز مسوولان نیرویی کشور تاکید دارند تعیین این رقم ها به زمان زیادی نیازدارد .برهمین اساس است که احتمال دارد سال اول اجرای لایحه هدفمند کردن یارانه ها،  قیمت ها حدود 20 افزایش یابند تا با مطالعات دقیق تر هزینه تمام شده آب و برق را در سال های آتی  مشخص کرد.

اما در این میان تاکید می شود تجهیزات آب و برق کشور در مرحله فرسودگی قراردارند و همین امر هزینه تمام شده آب و برق در ایران را بسیار بالابرده است و اگر قرار باشد قیمت تمام شده را از جامعه گرفت در واقع مردم هزینه مدیریت نامناسب دولت را پرداخت می کنند.

به گفته نعمت حسنی دانشیار دانشگاه صنعت آب و برق ، رئیس مرکز مطالعات بحران های طبیعی ، در حال حاضر هزینه تمام شده قیمت آب و برق ایران بالاتر از استانداردهای روزاست .

این کارشناس صنعت آب و برق در گفت و گو با "خبرآنلاین " که مشروح آن  را در ادامه می خوانید تاکید دارد : این مشکل را باید در مدیریت توزیع ، تولید و مصرف دید که البته مشکل مدیریت مصرف با بالارفتن قیمت ها ناشی از حذف یارانه ها به صورت تدریجی قابل حل است اما مدیریت نامناسب توزیع و تولید همچنان به قوت خود باقی است .

فکر می کنید تنها راه مدیریت مصرف آب وبرق در کشور افزایش قیمت هاست یا راه حل دیگری هم برای مدیریت مصرف وجود دارد ؟

متاسفانه در این خصوص کار فرهنگی زیادی انجام نشده است .اگر مردم یاد بگیرند که کمتر مصرف کنند به نفع خودشان خواهد بود طبیعتا مصرف کاهش خواهد یافت در اینصورت حتی اگر دولت هم بخواهد مردم را تشویق به زیاد مصرف کردن هم بکند این امر محقق نخواهد شد .

برای این مساله مثال عینی وجود دارد .برلین غربی و شرقی حدود 20 سال پیش با یکدیگر ادغام شدند .در انزمان در برلین غربی  مصرف سرانه آب هر فرد در هرروز 130 لیتر بوده در حالیکه در برلین شرقی سرانه مصرف هر فرد در هرروز در همان زمان 260 لیتر بوده است .اما با سیاست هایی که آلمان به کار گرفت چون افزایش تعرفه ها به میزان 2 تا 3 برابر باعث شد مصرف سرانه آب برای هر فرد به 113 لیتر در هر روز کاهش یافت .اما جدیدا دولت آلمان با مشکل کم مصرف کردن مردم مواجه شده به طوریکه به دلیل مصرف کم آب در بسیاری از لوله ها رسوب کرده است ضمن آنکه در بخش شبکه های فاضلاب نیز دچار مشکل شده اند بنابراین تقریبا چند سالی است که دولتمردان آلمان در تلاشند مردم را به مصرف بیشتر آب و برق تشویق کنند اما تا کنون موفق نبوده اند و مصرف به میزان 113 لیتر ثابت مانده است .بنابراین اگر دولت تعرفه آب و برق را افزایش دهد تنها چاره مردم صرفه جویی کردن خواهد بود و مصرف کاهش خواهد یافت .اما نکته ای که در این خصوص نگرانی ایجاد می کند اختصاص یارانه نقدی به مردم است که برخلاف آنکه دولت تصور دارد که با اختصاص این یارانه مردم با حفظ این پول هزینه آب و برق خود یا دیگر حامل هایی که افزایش می یابد را خواهند پرداخت استدلال چندان درستی به نظر نمی رسد . یارانه نقدی باعث خواهد شد که مردم علاقه بیشتری به خرید نشان دهند و نقدینگی جذب بازار شود که در نتیجه تقاضا برای جنس و کالا افزایش می یابد و این یعنی گران شدن کالا و افزایش تدریجی تورم .

بنابراین اگرچه تاکید می شود حذف یارانه ها و اجرای لایحه هدفمند کردن یارانه ها بسیار مثبت خواهد بود و مردم را وادار به صرفه جویی خواهد کرد می تواند از این لحاظ نیز لطمات جبران ناپذیری را به کشور وارد کند .برهمین اساس است که توصیه می شود این طرح با دقت و مدیریت بیشتری اجرا شود .بنابراین مدیریت مصرف باید بدون شتابزدگی انجام شود.اگرچه باید تاکید داشت مدیریت مصرف به تنهایی کافی نیست و در عین حال باید مدیریت تولید و توزیع نیز صورت بگیرد .

فکر می کنید نقص فعلی ما در مدیریت تولید چیست که باعث افزایش قیمت تمام شده آب و برق می شود ؟

با نگاهی گذرا به سابقه دو سه دهه گذشته اجرای پروژه های آب و برق کشور به سادگی متوجه می شویم که زمان اجرای پروژه ها به دو تا سه برابر زمان تعیین شده افزایش یافته که همین امر نیز باعث افزایش قیمت تعیین شده برای اجرای پروژه شده است .

در اولین قدم باید کارکارشناسی برروی پروژه هارا افزایش دهیم و با دقت بیشتری زمان و قیمت اجرای یک پروژه را تعیین کنیم .بارها دیده شده پروژه ای که قراربوده 3 ساله انجام شود به 6 سال کشیده و قیمت اجرای پروژه نیز از 100 میلیارد تومان به 200 میلیارد تومان رسیده همین امر هزینه تولید را بالا می برد که در صورت محاسبه دقیق و اجرای به موقع پروژه ها که همه آنها منوط به مدیریت مناسب پروژه  است می توان از افزایش هزینه ها جلوگیری کرد.بنابراین در این شرایط هزینه تمام شده اجرای پروژه ها کاهش می یابد و مستقیما این امر در قیمت تمام شده اب و برق نیز تاثیرگذار خواهد بود .

نکته دیگر در مدیریت تولید جلوگیری از اعمال خواسته های شخصی است .با این توضیح که بعضا دیده می شود یک نماینده مجلس برای آنکه در منطقه خود رضایت مردم را جلب کند خواستار انتقال برق و یا ایجاد شبکه آبی در یکی از ناحیه های منطقه خود می شود که هیچ چگونه صرفه اقتصادی به همراه ندارد .همین مساله در بخش گاز کشور نیز نمود عینی دارد .چه استدلال منطقی پشت توسعه شبکه گاز رسانی در سطح کشور نشسته است .توسعه شبکه گازرسانی در تمام کشور صرفه اقتصادی ندارد چرا که اساسا در برخی از مناطق تعداد خانوارها توجیه اقتصادی برای احداث شبکه ندارد اما بعضا دیده می شود یک نماینده مجلس خواستار توسعه شبکه گازرسانی به منطقه و یا روستایی از حوزه انتخاباتی خود می شود که حتی خانوار آن منطقه به 20 خانواده  هم نمی رسد .

بنابراین حدالامکان باید از اعمال خواسته های فردی جلوگیری کرد تا هزینه تولید را کاهش داد .چرا که با صرف بودجه در این بخش ها باید از عملیاتی کردن طرح و پروژه هایی جلوگیری کرد که صرفه اقتصادی زیادی به همراه دارد .همین مساله هزینه تولید را به چند برابر افزایش میدهد چرا که بودجه در بخش هایی مصرف می شود که صرفه ندارد و پروژه های لازم الاجرا روی دست دولتمردان باقی می ماند .

بنابراین با اعمال مناسب مدیریت تولید و جلوگیری از خواسته های شخصی در تصمیم گیری ها و توسعه شبکه ها می توان هزینه تمام شده آب وبرق را به حد چشمگیری کاهش داد اما این امر تا کنون محقق نشده است و ضعف در اجرای هر دو موضوع مطرح شده به شدت محسوس است و باید هر چه زودتر برای حل این دو باید فکر جدی کرد.

ظاهرا مهمترین مشکلات ما در بخش مدیریت توزیع وجود دارد .فکر می کنید نقص ما در بخش مدیریت توزیع چیست ؟

آمایش سرزمین باید هر چه زودتر صورت بگیرد .باید مشخص شود در برنامه های آتی ، توسعه شبکه های برق و آب  چه مناطقی صرفه اقتصادی دارد و طی سال های آینده جمعیت چه مناطقی کمتر می شود و چه مناطقی بیشتر تا براساس آن بدانیم شبکه کدام مناطق را باید برای سال های آتی توسعه دهیم و توسعه کدام مناطق را باید متوقف کنیم .

همچنین باید به استانداردهای طراحی تجهیزات با توجه به اینکه دارای کشوری نرم خیز هستیم توجه بیشتری کنیم .به نوعی باید به این مساله یک نگاه واقع بینانه داشته باشیم تا یک نگاه ایدال موابانه .به عنوان مثال اگر با نگاه ویژه به زلزله و مقاومت صددرصدی ساختمان ها در مقابل زلزله دستورالعمل ساخت بنویسیم و ریسک 2 درصد را در نظر بگیریم طبعا هزینه ساخت بالا خواهد رفت و هزینه تمام شده نیز به طبع آن افزایش خواهد یافت البته شاید ریسک دو درصد در ساخت سد و نیروگاه اتمی لحاظ شود مفید باشد اما در ساخت ساختمان ها به نظر می رسد ریسک 10 درصد که استاندارد جهانی است و در تمام تجهیزات و طراحی ها لحاظ می شود کفایت کند .بنابراین باید به استانداردها توجه بیشتری کنیم و از آنها پیروی کنیم .

نکته مهم که باید در این بخش بیش از هر چیز دیگر به آن اهمیت دارد بحث استفاده از فناوری ها به روش سنتی است که شدیدا در کشورمحسوس است در صورتیکه باید به سمتی حرکت کنیم تا از فناوری ها و تجهیزات پیشرفته در طرح ها و پروژه ها بهره ببریم .شاید در ابتدا استفاده از فناوری ها قیمت تمام شده یک پروژه ها را 20 تا 30 درصد افزایش بدهد اما در طول مدت با توجه به هزینه نگهداری و به روز رسانی پروژه طی 10 تا 15 سال قطعا این هزینه اولیه جبران خواهد شد ضمن آنکه در هزینه تمام شده قمت آب وبرق نیز تاثیرگذار است .

نکته دیگر آنکه به دلیل مدیریت نا مناسب توزیع ما نمی توانیم آب و برق را در زمان غیر پیک ذخیره کنیم و در زمان پیک مصرف کنیم بنابراین طرفیت تولید را در تمام ساعت شبانه روز در حد پیک مصرف نگه می داریم و همین امر ضرر زیادی را به اقتصاد کشور وارد می کند هزینه تمام شده را به شدت بالا می برد.

در حال حاضر اختلاف تولید با مصرف (اب به حساب نیامده ) 30 درصد است یعنی 30 درصد آبی که تولید می شود به هدر می رود .که این امر قطعا ناشی از مشکلی در کنتورهاست و یا مشکل در فرسودگی خطوط لوله آب است که در جایی نشت می کند یا دلیل دیگر باقی می ماند که آب دزدی می شود در هر سه صورت با مدیریت درست توزیع می توان از هدرروی این 30 درصد جلوگیری کرد و همین امر نیز باعث کاهش هزینه تمام شده خواهد شد .

فکر می کنید علت اصلی اینکه دولت ها با عزم جدی به دنبال رفع  فرسودگی تجهیزات و به روز رسانی فناوری ها در صنعت آب وبرق نبوده است چیست ؟

شاید دو عامل اصلی را بتوان برای این مساله در نظر گرفت .ابتدا بحث عدم برنامه ریزی مناسب است و دیگری بحث تحریم هاست .چرا که بواسطه تحریم ها این فرهنگ ایجاد شده که تا آخرین توان از تجهیزات بهره برد و اگر خراب هم بشود سعی می شود هر جوری که شده آن را تعمیر کرد که البته شاید هزینه این امر در بلند مدت بسیار زیاد باشد اما متاسفانه به دلیل دردسرهای واردات تجهیزات و ... صلاح را در این می بینند که از تجهیزات قدیمی نهایت استفاده را ببرند که نمونه این ادعا را نیز می توان در بخش هوایی کشور دید .همانطور که می بینید سعی می شود نهایت استفاده را از یک هواپیما برد و تا زمانیکه کاملا اسقاط نشده سعی می کنیم با تعمیرات آن را روی پا نگه داریم .بنابراین باید تلاش کنیم این نوع فرهنگ را از بین ببریم و اگرچه با سختی و هزینه بیشتر اما تجهیزات جدیدتری را وارد صنعت آب وبرق کشور کنیم که این امر قطعا برروی هزینه تمام شده تاثیرگذار خواهد بود.

/ 1 نظر / 36 بازدید
mojabah

سلام در ابتدا میخواهم به امام و تمام برادرن بسیجیم سلام گرمی بکنم. چند رور است که از بانک صادرات نمیتوانم پولم را بگیرم. گفتند تحت بر رسی‌ ۲ تا ۳ میلیون حسابها و گردآوری مشخصات صاحبان این حسابها هستند. تعجب می‌کنم چرا حتی از خودپرداز هم نمیتوانام پول بگیرم. شنیدم چندین میلیون دلار پول‌های بانک صادرات را آقایان دزدیدند و بانک مرکزی را هم تحریم کردند. آیا بانک مرکزی تحریم شده یا دزدیهای این آقایان وسعت گرفته؟ یا امام این احمدی‌نژاد و در و دسته‌اش را بندازید زندان تا دست از این دزدیها بر دارند. پول ما مقام زیاد ایشان و همبستگانشن را کور کرده است.«يَخْضَمُونَ مَالَ اللَّهِ خِضْمَةَ الْإِبِلِ نِبْتَةَ الرَّبِيعِ»(نهج‏البلاغه، خطبه 3) بعضي‌ها طوري از بيت المال مصرف مي‌كنند و آن قدر حيف و ميل مي‌كنند كه انگار شتر به علف تازه رسيده است.